Veel mensen vinden een bezoek aan de tandarts spannend, en voor sommigen is die angst zo groot dat ze niet meer durven te gaan. In dit artikel van de redactie van Tandarts.nl leest u wat er achter die angst zit en welke stappen u kunt zetten.
Hoe vaak komt angst voor de tandarts voor?
Angst voor de tandarts komt veel voor. De cijfers verschillen per onderzoek, maar vaak wordt genoemd dat ongeveer een op de vijf volwassenen in Nederland er last van heeft. Een kleinere groep, naar schatting enkele procenten, heeft een echte tandartsfobie. Deze mensen vermijden de tandarts vaak jarenlang. Ook kinderen en jongeren kunnen bang zijn. U bent dus zeker niet de enige. Schaamte is meestal onnodig: tandartsen en mondhygiënisten horen dit vaak en kunnen er rekening mee houden als u het zegt.
Aan welke tekenen herkent u tandartsfobie?
Bij een fobie is de angst veel sterker dan bij gewone spanning. Mogelijke tekenen zijn: dagen of weken van tevoren piekeren, slecht slapen voor de afspraak, hartkloppingen, zweten, trillen of misselijkheid. Ook kunt u afspraken steeds afzeggen of alleen nog gaan als de pijn te groot wordt. Sommige mensen raken in paniek bij de geur of het geluid van de praktijk. Herkent u dit? Dan is het verstandig dit met een tandarts te bespreken. Op afstand kan niemand vaststellen of u een fobie heeft.
Waarom ben ik bang voor de tandarts, ook zonder nare ervaring?
Angst ontstaat niet alleen door een nare ervaring zelf. U kunt ook bang worden door verhalen van anderen, door te zien dat een ouder of familielid bang was, of door films en grappen over de tandarts. Daarnaast spelen andere dingen mee: liggen met een open mond, geen controle hebben, het geluid van de boor, of de angst voor pijn of oordeel over uw gebit. Het is een leerproces van het hoofd en het lichaam. Dat betekent ook dat u er stap voor stap aan kunt werken.
Welke ontspanningsoefeningen kunt u doen vlak voor een tandartsbezoek?
Rustig ademen helpt veel mensen. Adem enkele minuten langzaam in door de neus en nog langzamer uit door de mond. Span daarna uw spieren één voor één aan en laat ze los, bijvoorbeeld uw handen, schouders en kaken. Zet in de wachtkamer rustige muziek op of denk aan een plek waar u zich fijn voelt. Beperk koffie voor de afspraak, want die kan spanning versterken. Spreek vooraf een stopteken af met de tandarts, bijvoorbeeld een opgestoken hand.
Hoe vertel ik mijn tandarts dat ik bang ben?
U kunt het al zeggen als u de afspraak maakt, of aan het begin van het bezoek. Een eenvoudige zin is genoeg: 'Ik ben bang voor de tandarts, kunnen we het rustig aanpakken?' Vertel waar u het meest tegenop ziet, zoals de boor, de prik of het liggen. Vraag om uitleg voordat de tandarts iets doet en spreek een stopteken af. Een eerste afspraak waarin u alleen praat, kan ook helpen. Een goede tandarts neemt uw angst serieus en oordeelt niet.
Welke vormen van sedatie (rustgevende middelen) bestaan er voor angstige patiënten?
Bij sedatie krijgt u een middel waardoor u rustiger wordt. Bij lachgas ademt u een mengsel in via een kapje; u blijft wakker en het werkt snel uit. Ook zijn er kalmerende tabletten, die de tandarts of huisarts kan voorschrijven. Bij sedatie via een infuus bent u erg slaperig, maar vaak nog aanspreekbaar. Narcose is een volledige slaap en is voor bijzondere situaties. Niet elke praktijk biedt alle vormen aan en niet iedereen komt ervoor in aanmerking. Bespreek de mogelijkheden en risico's met uw tandarts.
Hoe stop ik met uitstellen van een tandartsbezoek door angst?
Uitstellen geeft op korte termijn opluchting, maar de angst wordt meestal groter en kleine problemen kunnen groter worden. Zet daarom kleine stappen. Bel eerst alleen om te vertellen dat u bang bent. Maak daarna een kennismaking, zonder behandeling. Kies een tijdstip waarop u weinig haast heeft en neem eventueel iemand mee. Beloon uzelf na afloop. Lukt het steeds niet, dan kan uw huisarts of een psycholoog helpen. Soms werkt gesprekstherapie goed tegen angst. Vraag uw tandarts naar de mogelijkheden.
Kunnen ouders hun angst voor de tandarts overdragen op hun kinderen?
Ja, dat kan. Kinderen letten goed op hoe ouders reageren. Als u zelf zichtbaar gespannen bent of vertelt over nare ervaringen, kan een kind dat overnemen. Praat daarom neutraal over de tandarts en vermijd woorden als 'pijn' of 'boor'. Neem uw kind al jong mee, zodat het kan wennen aan de omgeving. Blijft u zelf zenuwachtig? Houd dat dan zoveel mogelijk voor u of laat een andere volwassene meegaan. Zo leert uw kind dat een tandartsbezoek gewoon bij het leven hoort.
Over Tandartspraktijk Stadshagen
Tandartspraktijk Stadshagen in Zwolle is een tandartspraktijk voor het hele gezin. Op de website staat dat u uw angst met het team kunt bespreken en dat de praktijk een lichte verdoving en nieuwe technieken noemt. Ouders krijgen het advies hun kinderen al vroeg mee te nemen, zodat die kunnen wennen aan de tandartsomgeving. Meer over de praktijk staat op de praktijkpagina van Tandartspraktijk Stadshagen op Tandarts.nl.
Deze informatie is algemeen en vervangt geen persoonlijk advies van uw tandarts of mondhygiënist.